تبلیغات
آپلود عکس دامپزشکان ورودی87 دانشگاه زابل ورودی87:به قدرت پرواز بال هایمان ایمان داریم. همیشه با هم و در اوج دامپزشکان ورودی87 دانشگاه زابل
 بیماری مشمشه چیست ؟
مشمشه یكی از قدیمی ترین بیماریهای عفونی واگیر دار و قابل انتقال بین حیوانات و انسان است. بیشتــر تك سمیان (اسب ، الاغ و قاطر) به این بیماری حساس بوده و ابتلاء به مشمشه می تواند منجر به مرگ آنها شود. عامل این بیماری، باكتــری بورخولــدریا مالئی (Burkholderia mallei)است كه سابق بر این به عنوان پسودوموناس مالئی شناخته می شد.
تصویر باكتری بورخولدریا مالئی عامل بیماری مشمشه
بیماری مشمشه از چه زمانی وجود داشته است ؟
مشمشه از دوران هــای قدیم شناخته شده و از زمان توصیف آن توسط بقراط تحت عنوان بیمـاری وخیم اسب سانان همیشه به عنوان یكی از مهمترین بیماریهای تك سمیان مطرح بوده است. تا قبل از انقلاب صنعتی كه از تك سمیان به عنوان وسایل ترابری و باربری استفاده می شد و اسب و قاطر جایگاه ویژه ای در قوای نظامی داشتند، مشمشه از شیوع بالا و اهمیت وافری برخوردار بود. طوریكه در گذشته دور علاوه بر موارد فراوان وقوع طبیعی بیماری درتك سمیان و انسان، از باكتری عامل مشمشه به عنوان سلاح میكروبی در جنگ های جهانی نیز استفاده شده است. از قدیم الایام مشمشه به عنوان بیماری مهم مشترك بین انسان و دام در دامپزشكان و تیمارگران اسب سانان دیده می شد. اما در سالهای اخیر با اجرای برنامه های كنترل و ریشه كنی این بیماری در حیوانات توسط دامپزشكی كشورها، میزان شیوع جهانی آن در حیوانات به مقدار زیادی كاهش یافته و موارد نادری از بیماری در انسانها گزارش شده است.
 
تصویری قدیمی از تست مالئین برای تشخیص مشمشه توسط دامپزشك ارتش
 آیا این بیماری در ایران شایع است؟
این بیماری در سالهای دور در ایران شایع بوده است و لی با اقدامات سازمان دامپزشكی ایران برای كنترل بمیاری در دامها، در حدود30 سال گذشته گزارشی از وقوع انسانی این بیماری در ایران وجود نداشته است.
در سال 1389 به علت تغذیه حیوانات گوشتخوار باغ وحش تهران با گوشت حیوانات تك سمیان آلوده این بیماری در چند راس از حیوانات باغ وحش مشاهده شد.
وضعیت آلودگی مشمشه درمنطقه خاورمیانه چگونه است ؟
آخرین طغیان مشمشه در اسب ها درسال 2010 میلادی در بحرین، كویت، سوریه و لبنان رخ داده است و سازمان جهانی بهداشت دام، بیماری مشمشه را در حال گسترش در خاورمیانه می داند و آن را در فهرست بیماری های نوپدید قرار داده است.
چه حیواناتی می توانند به مشمشه مبتلا شوند؟
تك سمیان (اسب، الاغ و قاطر) به عنوان میزبان اصلی باكتری بورخولدریا مالئی (عامل مشمشه) در طبیعت می باشند. الاغ ها بسیار حساس بوده و بیشتر به شكل حاد مشمشه مبتلا می شوند. اسب ها تا حدی مقاومتر بوده و بیشتر به شكل مزمن و مخفی مشمشه دچار می شوند. قاطر و نتاج حاصل از اسب و الاغ حساسیت كمتری در مقایسه با الاغ داشته و می توانند هر دو شكل حاد و مزمن مشمشه را نشان دهند.
بیماری در شتر، گربه سانان (شیر، ببر، پلنگ، گربه اهلی)، خرس، گرگ، سگ، نشخواركنندگان كوچك (گوسفند و بز) نیز دیده شده است. گوشتخواران وحشی ( بخصوص گربه سانان وحشی در بند) كه در نزدیكی تك سمیان آلوده به مشمشه زندگی می كنند یا از لاشه های آلوده تغذیه كنند، می توانند به مشمشه مبتلا شوند. خوكچه هندی و هامستر از حیوانات آزمایشگاهی بسیار حساس می باشند.
انسان به عنوان میزبان اتفاقی مشمشه بوده و انتقال آن به انسان حتی در صورت تماس نزدیك و مكرر با حیوانات آلوده به ندرت اتفاق می افتد. انسان به مشمشه حساس است و اغلب موارد درمان نشده بیماری در انسان منجر به مرگ افراد می شود. با اینكه امروزه مشمشه در انسانها به ندرت رخ می دهد، ولی امكان ابتلاء افرادیكه در تماس نزدیك با حیوانات آلوده هستند و یا در محیط آزمایشگاه وجود دارد.
مشمشه چگونه به انسان و حیوانات منتقل می شود ؟
ترشحات بینی و تراوشات آماسی جراحات پوستی می توانند حاوی مقادیر زیادی باكتری بورخولدریا مالئی باشند و به راحتی از طریق اشیاء ، لوازم و محیط پخش شوند. انتقال بیماری بین حیوانات از طریق تماس نزدیك، استنشاقی، بلع مواد آلوده (غذا و آب مشترك) یا بصورت غیرمستقیم بوسیله اشیاء آلوده صورت می گیرد. متداولترین راه انتقال مشمشه در میان تك سمیان از طریق غشاءهای مخاطی دهان و بینی، استنشاقی، جویدن و متعاقب بلع آب و غذای آلوده است. باكتری از طریق لوازم و اشیاء آلوده از قبیل لوازم ستوربانی، سم چینی، یراق آلات اسب، لواشه و لوازم دامپزشكی نیز می تواند منتقل شود. انتشار بیماری از طریق استنشاقی نیز به ندرت در شرایط طبیعی اتفاق می افتد.
حیوانات آلوده و ناقلین به ظاهر سالم به عنوان عمده ترین منابع انتقال مشمشه محسوب می شوند.  ناقلین تحت بالینی مشمشه در مقایسه با مبتلایان بالینی نقش مهمتری در انتقال بیماری ایفاء می كنند. فقرغذایی، شرایط بهداشتی نامطلوب، تراكم حیوانات، عوامل استرس زا و تضعیف ایمنی بدن ( از قبیل آلودگی انگلی) از جمله عوامل خطرزا در ابتلاء به مشمشه هستند.
ابتلاء انسان به مشمشه بیشتر یك رخداد شغلی می باشد و اغلب انتقال باكتری بورخولدریا مالئی از طریق خراشیدگی یا پارگی های پوستی رخ می دهد.انتقال مشمشه از طریق حمله مستقیم باكتری از راه بینی، دهان و غشاءهای مخاطی ملتحمه چشم نیز صورت می گیرد. انتقال مشمشه از انسان به انسان به ندرت اتفاق می افتد. ابتلاء انسان به مشمشه از طریق بلع آب و غذای آلوده به عنوان راه مهم آلودگی انسان نمی باشد.
نشانه های بالینی بیماری مشمشه چیست ؟
بطوركلی مشمشه به سه شكل بالینی شامل: شكل پوستی (بیماری فارسی یا سراجه با بروز ندول ها و قرحه های پوستی)، شكل نازال (درگیری قسمت بالائی دستگاه تنفسی و بروز زخم های بینی) و شكل ریوی (ابتلاء قسمت پائینی دستگاه تنفسی) در حیوانات دیده می شود.
روند بیماری در تك سمیان می تواند به سه شكل حاد با علائم شدید تنفسی، تورم عقده های لنفاوی و طناب لنفی؛ شكل مزمن با علائم بیماری در پوست و بینی ؛ شكل مخفی (بدون علائم بالینی و تنها ابتلاء ریه ها) بروز كند. شكل حــاد بیماری بیشتر در الاغ و قاطـــر اتفاق می افتد و نشانه­های آن اغلب شامل تب بالا و علائم تنفسی است. در اسب معمولاً‌ بیماری به شكل مزمن بوده و حیوانات آلوده می توانند چندین سال زنده بمانند. شكل دماغی و ریوی مشمشه اغلب بصورت حاد بوده اما شكل پوستی مشمشه (فارسی) روند مزمن دارد.
 بروز دانه (ندول) هـا و زخم هـا در بینی موجب ترشحـات زرد چسبناك از مجاری بینی گردیده و جای زخم ستاره ای شكل پس از بهبود زخم ها باقی می مانند. با ایجاد ندول های ریوی شاهد سرفه افزاینده ‌در حیوان مبتلا بوده و حیوان هر روز ضعیف تر می شود. عروق لنفاوی در شكل پوستی مشمشه درشت و طنابی شكل گردیده و در امتداد آنها ندول های آبسه ای ایجاد شده كه به مرور زمان قرحه ای شده و چرك زرد از آنها خارج می گردد. معمولا"ندول های
آبسه ای در احشاء داخلی حیوان مبتلا از جمله كبد و طحال نیز ایجاد می شوند كه باعث لاغری و مرگ حیوان می گردند.
مشمشه در انسان می تواند به اشكال بالینی موضعی، ریوی، سپتی سمی، منتشر و مزمن ظهور كند و ممكن است شكلی از بیماری به اشكال دیگر آن پیشرفت كند. نشانیهای عمومی متداول بیماری عبارت است از تب، لرز ، سردرد شدید، بیقراری، كسالت، دردهای عضلانی، سرگیجه، تهوع، استفراغ، اسهال، تنفس سریع و تعریق . امكان بروز دانه ها و بثورات جلدی و سرباز كردن آنها در هر نقطه از بدن بیمار وجود دارد. انتشار عفونت به اندام های داخلی موجب بروز آبسه هایی در اندامهای مختلف بدن می گردد.
 
علائم ترشحات منخرینی (عكس چپ) و ندول های پوستی در اسب مبتلا به مشمشه
چگونه می توان مشمشه را تشخیص داد ؟
به علت تشابه علائم بالینی مشمشه با برخی بیماریها فقط با تكیه بر نشانیهای بالینی ذكر نمی توان با قاطعیت این بیماری را تشخیص داد. بنابراین برای تشخیص بیماری باید از آزمونهای تشخیصی صحرایی (آزمون مالئین) و آزمایشگاهی استفاده كرد.
 
 
 
 
آزمون مالئین بین جلدی پلكی برای تشخیص مشمشه


چگونه می توان مشمشه را كنترل و پیشگیری كرد ؟
تا به امروز هیچ گونه دارویی برای درمان قطعی حیوانات مبتلا به مشمشه و هیچ نوع واكسن موثری جهت پیشگیری از بیماری به بازار عرضه نشده است. لذا مهمترین راههای كنترل و ریشه كنی آن شناسایی موارد بالینی مشكوك، شناسایی تك سمیان آلوده به ظاهر سالم و حذف حیوانات آلوده و رعایت اصول بهداشتی (از قبیل ضدعفونی كردن محیط، جایگاه و لوازم) و قرنطینه ای می باشد. بسیاری از كشورها توانسته اند مشمشه را با انجام موارد مذكور ریشه كن كنند ولی با این حال در صورت عدم رعایت مقررات بهداشتیو نقل و انتقال اسبها همیشه خطر شیوع مشمشه به عنوان یك بیماری باز پدید در كمین مناطق عاری از مشمشه می باشد.
 در ایران بر ای كنترل بیماری در هر سال حدود 17000 مورد  تك سمی توسط سازمان دامپزشكی كشور مورد آزمایش قرار می گیرند.  
مرسی تا بعد دوستان.... 
برگرفته ازسایت دفتر بررسی مبارزه ومراقبت ازبیماریهای دامی


نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 13 اردیبهشت 1391 توسط داریوش سرگزی | نظرات ()